Eliminimi i urisë, arritja e sigurisë ushqimore dhe e përmirësimit të ushqyerjes dhe nxitja e bujqësisë së qëndrueshme

Çfarë është uria?

• Uria është një nevojë apo dëshirë e theksuar për ushqim; ndjesia e dhimbshme apo gjendja e dobësisë e shkaktuar nga nevoja për ushqim; apo mungesa e ushqimit.

• Uria individuale përcaktohet si konsumi i një dietë të pamjaftueshme për të mbështetur rritjen normale, shëndetin dhe aktivitetin jetësor. Në politikë, në shkencën sociale dhe organizatat e ndihmës humanitare, uria përkufizohet si një gjendje në të cilën një person, për një periudhë të vazhduar, nuk është në gjendje të konsumojë ushqim të mjaftueshëm për të plotësuar nevojat bazë të të ushqyerit.

• Kequshqyerja është një term i përgjithshëm për një gjendje të shkaktuar nga marrja e pamjaftueshme e elementëve të dietës ushqimore dhe/ose për shkak të një sëmundjeje; kjo mund të ndodhë në lidhje me nën dhe mbikonsumin e kalorive dhe/ose të elementëve mikroushqyes.

• Mosushqimi i përditshëm është një formë më pak e dukshme e urisë, por ajo ndikon qindra miliona njerëz në mbarë botën. Për javë të tëra, madje edhe muaj, viktimat e saj duhet të jetojnë në mënyrë të konsiderueshme me më pak se sasinë e rekomanduar prej 2,100 kcal që një personi i nevojitet mesatarisht për të patur një jetë të shëndetshme.

• Uria absolute është "gjendja e shterimit të fuqive të trupit e shkaktuar nga mungesa e ushqimit." Kjo gjendje mund të rezultojë në vdekje.

objektivat

01

Lexo më shumë
за
Objektiv 01

02

Lexo më shumë
за
Objektiv 02

03

Lexo më shumë
за
Objektiv 03

04

Lexo më shumë
за
Objektiv 04

05

Lexo më shumë
за
Objektiv 05

2.1 Deri në vitin 2030, të eleminohet uria dhe të sigurohet e drejta e të gjithë njerëzve, në veçanti e të varfërve dhe e atyre që jetojnë në gjendje të vështirë, përfshirë foshnjat, për të patur ushqim të sigurt dhe të mjaftueshëm përgjatë gjithë vitit.

Gjatë 15 viteve të fundit, lufta kundër urisë ka përparuar.Sipas të dhënave uria ka pësuar rënie në nivel botëror nga 15 përqind që ishte për vitet 2000 - 2002, në 11 përqind regjistruar në vitin 2014 - 2016. Megjithatë, më shumë se 790 milion njerëz në mbarë botën ende nuk kanë qasje të rregullt në sasi të mjaftueshme ushqimi për të siguruar energjinë e nevojshme ditore. Nëse vazhdon trendi aktual, objektivi i zero urisë do të arrihet në vitin 2030. Realizimi i këtij objektivi mund të matet me përqindjen e popullsisë nën nivelin minimal të konsumit të elementeve ushqyes bazë, që do të thotë sa njerëz në një popullsi të caktuar vuajnë nga uria apo privimi i ushqimit.

Shqipëri

Bosnjë dhe
Hercegovinë

Kosovë*

IRJ të Maqedonisë

Mali i Zi

Serbia

Deri në vitin 2030, të eleminohen të gjitha format e kequshqyerjes, përfshirë edhe arritjen, deri në 2025-ën, të treguesve të miratuar ndërkombëtarisht lidhur me frenimin e zhvillimit të fëmijëve nën 5 vjeç dhe të adresohen nevojat për ushqim të vajzave adoleshente, të grave shtatzëna dhe atyre që ushqejnë foshnjat me gji, si dhe të personave të moshuar.

Ushqimi i duhur gjatë 1,000 ditëve të para të jetës është i rëndësishëm që fëmijët të arrijnë potencialin e tyre të plotë të zhvillimit. Frenimi i zhvillimit tek fëmijët mund të ketë ndikime të rënda dhe potencialisht të pakthyeshme për zhvillimin e tyre fizik, mendor dhe emocional. Në vitin 2014 në botë, gati një në katër fëmijë nën moshën pesë vjeç–me një total prej 159 milion fëmijë – kishin vonesa në procesin e rritjes. Frenimi i rritjes përcakohet si mos arritja e gjatësisë së përshtatshme për moshën, e cila është një tregues i efekteve të kombinuara të kequshqyerjes dhe infeksioneve. Për vitin 2014, Azia Jugore dhe Afrika sub-Sahariane kanë pasur rreth tre të katërtat e fëmijëve nën pesë vjeç me vonesa në rritje. Një tjetër aspekt i kequshqyerjes së fëmijëve është përqindja në rritje e fëmijëve të cilët janë mbipeshë, një problem që ndikon pothuajse çdo rajon. Globalisht, midis viteve 2000 dhe 2014, përqindja e fëmijëve nën moshën pesë vjeçare që ishin mbi peshë u rrit nga 5.1 përqind në 6.1 përqind. Prandaj, tregues i rëndësishëm është mbizotërimi i vonimit të zhvillimit dhe humbjes së fëmijëve nën moshën pesë vjeç.

Shqipëri

Bosnjë dhe
Hercegovinë

Kosovë*

IRJ të Maqedonisë

Mali i Zi

Serbia

Deri në vitin 2030, të dyfishohet prodhimi bujqësor dhe të ardhurat e prodhuesve ushqimorë në shkallë të vogël, veçanërisht e grave, popujve indigjenë, familjeve fermere, blegtorëve dhe peshkatarëve, përfshirë edhe përmes qasjes së sigurt dhe të barabartë tek toka, burimet e tjera prodhuese, njohuritë, shërbimet financiare, tregjet dhe mundësitë për shtimin e vlerës dhe punësimin jashtë sektorit bujqësor.

Dhënia fund e urisë dhe kequshqyerjes kërkon sisteme të qëndrueshme të prodhimit të ushqimit dhe praktika bujqësore të përshtatshme. Larmia gjenetike në racat blegtorale është vendimtare për bujqësinë dhe prodhimin e ushqimit, pasi ajo lejon rritjen e kafshëve të fermës në një gamë të gjerë të mjediseve dhe siguron bazën për produkte dhe shërbime të ndryshme. Globalisht, 20 përqind e racave blegtorale vendore, që do të thotë raca të raportuara vetëm në një vend të caktuar, janë në rrezik zhdukjeje. Për të rritur aftësinë prodhuese të bujqësisë, nevojiten më shumë investime publike dhe private, nga burime të brendshme dhe të huaja. Megjithatë, tendencat e fundit në shpenzimet e qeverive nuk janë të favorshme. Indeksi i orientimit të bujqësisë, i përkufizuar si pjesa e shpenzimeve qeveritare për bujqësinë pjesëtuar me pjesën e prodhimit të brendshëm bruto (PBB) të sektorit, në mes të vitit 2001 dhe 2013 ra globalisht nga 0.37 në 0.25.

Një tregues i rëndësishëm për matjen e realizimit të këtij treguesi të synuar është hendeku i prodhimtarisë së kulturave bujqësore (prodhimi aktual si përqindje e prodhimit të përftuar). Ky tregues mat hendekun e krijuar nga mallrat më kryesore - që do të thotë prodhimet aktuale që lidhen me ato që mund të arrihen në kushte të mira menaxhuese, duke marrë parasysh klimën dhe përdorimin e qëndrueshëm të ujit (dmth potenciali i prodhimit me ujë të kufizuar). Vendet mund të synojnë, për shembull, që pjesa më e madhe e fermave të tyre të arrijnë të paktën 80 përqind të potencialit të mundshëm të prodhimit të qëndrueshëm me ujitje të kufizuar e cila kërkon zbatimin e politikave udhërrëfyese dhe të teknologjive të duhura.

Një problem tjetër është se ky tregues i synuar, ndërsa vë theksin tek prodhimtaria, nuk e përmend problemin tjetër të madh të ndikimit të prodhuesve bujqësore: nevojën për diversifikim të prodhimit, punësimin dhe të ardhurat, të cilat mund të zvogëlojnë rreziqet që lidhen me paqëndrueshmërinë e tregut, ndryshimet klimatike dhe fatkeqësitë natyrore. Gjithashtu, diversifikimi i prodhimit bujqësor mund të përmirësojë ushqimin dhe mjedisin natyror.

Shqipëri

Bosnjë dhe
Hercegovinë

Kosovë*

IRJ të Maqedonisë

Mali i Zi

Serbia

Deri në vitin 2030, të sigurohen sisteme të qëndrueshme të prodhimit të ushqimit dhe të zbatohen praktika ripërtëritëse bujqësore që rrisin rendimentin dhe prodhimin, ndihmojnë në ruajtjen e ekosistemeve, forcojnë kapacitetin për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, motit ekstrem, thatësirave, përmbytjeve dhe fatkeqësive të tjera dhe që në mënyrë progresive përmirësojnë cilësinë e tokës bujqësore.

Bujqësia e qëndrueshme bazohet tek shërbimet e ekosistemit, dhe marrëdhëniet ndërmjet organizmave dhe mjedisit të tyre. Ajo është përcaktuar si "një sistem i integruar i praktikave të prodhimit bimor dhe shtazor që zbatohen sipas vendodhjes specifike dhe që zgjat për një periudhë afatgjatë".

Sipas informacioneve nga Qendra Informative e Sistemeve Bujqësore Alternative https://www.nal.usda.gov/afsic/sustainable-agriculture-information-access-tools, të përpiluara nga Mary Gold, bujqësia e qëndrueshme duhet, për shembull:

• të plotësojë nevojat e njerëzve për ushqim dhe fibra;

• të rrisë cilësinë e mjedisit dhe burimeve natyrore mbi të cilat varet zhvillimi i ekonomisë bujqësore;

• të përdori me eficiencë burimet jo të rinovueshme dhe burimet e fermës si dhe të integrojë, kur është e përshtatshme, ciklet dhe kontrollet biologjike natyrore;

• të arrijë qëndrueshmërinë ekonomike të funksionimit të fermës; dhe

• të rrisë cilësinë e jetës për fermerët dhe shoqërinë si një e tërë.

Për të zhvilluar sisteme bujqësore rezistente ndaj thatësirave edhe në vitet me reshje mesatare-normale duhen ndërmarrë disa masa.

Këto masa përfshijnë si veprime politike dhe administrative:

• masa që kanë të bëjnë me përmirësimin e sistemeve të grumbullimit dhe mbajtjes së ujit;

• promovimin dhe stimulimin e përzgjedhjes së kulturave rezistente ndaj thatësirës;

• përdorimin e sistemeve të ujitjes me vëllim të zvogëluar;

• menaxhimin e kulturave për të zvogëluar humbjen e ujit; dhe

• mos mbjellje të asnjë kulture bujqësore.

Shqipëri

Bosnjë dhe
Hercegovinë

Kosovë*

IRJ të Maqedonisë

Mali i Zi

Serbia

Deri në vitin 2020, të ruhet shumëllojshmëria gjenetike e farave, e bimëve të kultivuara dhe të rritura në ferma dhe e kafshëve të zbutura dhe llojet e tyre të egra, përfshirë dhe përmes menaxhimit në mënyrë korrekte dhe të shumëllojshme të bankave të farërave dhe bimëve në nivel kombëtar, rajonal dhe ndërkombëtar, dhe të përkrahet qasja për të patur dhe për të ndarë në mënyrë të barabartë dhe të drejtë përfitimet që lindin nga përdorimi i burimeve gjenetike dhe të shoqëruara me njohuri tradicionale, siç janë miratuar ndërkombëtarisht.

Në bujqësi dhe blegtori, Revolucioni i Gjelbër popullarizoi përdorimin e hibridizimit konvencional për të rritur rendimentin, duke krijuar "varietete me rendiment të lartë". Shpesh, disa raca hibride kanë origjinën nga vendet e zhvilluara dhe u hibridizuan më tej me varietete lokale në pjesën tjetër të botës në zhvillim për të krijuar varietete bimore me rezistencë të lartë ndaj klimës lokale dhe sëmundjeve.

Sipas disa shkencëtarëve, bioteknologjia nuk do të garantojë sigurinë ushqimore, mbrojtjen e mjedisit ose zvogëlimin e varfërisë, për arsyet e mëposhtme: nuk ka asnjë lidhje mes urisë në një vend të caktuar dhe numrit të popullsisë së saj; shumica e novacioneve në bioteknologjinë bujqësore kanë qenë të shtyra nga aspektet e fitimit dhe jo nga nevoja; dhe teoria ekologjike parashikon se homogjenizimi i peisazheve të mëdha me kulturat transgjenike do të përkeqësojnë problemet ekologjike tashmë të lidhura me bujqësinë e një kulture të vetme bujqësore dhe se shumica e ushqimeve të nevojshme mund të prodhohen nga fermerët e vegjël të vendosur në të gjithë botën duke përdorur teknologjitë ekzistuese agro-ekologjike.

Në maj 2016, një grup prej 117 shkencëtarësh fitues të Çmimit Nobel, botuan një letër të hapur në mbrojtje të organizmave të modifikuara gjenetikisht. Ata i dhanë vëmendje të veçantë faktit të bllokimit të prodhimit të Orizit të Artë me përmbajtje të vitaminës A. Mungesa apo sasia e pamjaftueshme e kësaj vitamine është shkaku kryesor i verbërisë së fëmijëve dhe vdekshmërisë së lartë, dhe sot rreth 100 milionë fëmijë, kryesisht në vendet në zhvillim, vuajnë nga kjo mungesë. Fituesi i çmimit Nobel pohoi se OMGJ-të nuk janë vetëm të sigurta, por ato janë edhe më të sigurta se varietetet bujqësore tradicionale. Letra e hapur e tyre thotë se nuk ka patur kurrë asnjë rast që konfirmon efektet e dëmshme të OMGJ-ve në shëndetin njerëzor.

Shqipëri

Bosnjë dhe
Hercegovinë

Kosovë*

IRJ të Maqedonisë

Mali i Zi

Serbia

aktivitetet

<